“Το μυθιστόρημα των 4”

9789600500639

Το Μυθιστόρημα των 4 (Βενέζη-Καραγάτση-Μυριβήλη και Τερζάκη) είναι μία ιστορία που δεν καταλαβαίνεις ότι την έγραψαν διαφορετικοί άνθρωποι, αλλά ο ίδιος συγγραφέας. Ο ένας δίνει τη σκυτάλη στον άλλον και συνεχίζεται η υπόθεση κατά τρόπο που δεν σου επιτρέπει να αφήσεις το βιβλίο από τα χέρια σου πριν το τελειώσεις. Μάλλον αυτό συμβαίνει όταν συνεργάζονται οι κορυφαίοι του είδους σε έναν κοινό σκοπό. Λόγω της δομής του βιβλίου (γράψιμο σε συνέχειες ανά εβδομάδα) τα κεφάλαια είναι μικρά και δεν κουράζουν. Με ενδιαφέρον περνάς από το ένα στο άλλο.

Πρωταγωνιστές είναι μία γυναίκα και ένας άντρας που έχουν αρκετά παρόμοια πορεία στη ζωή. Είναι γεννημένοι από ανθρώπους που αγάπησαν και αγαπήθηκαν πολύ και γέννησαν τα παιδιά τους από έρωτες δυνατούς αλλά καταδικασμένους από την κοινή γνώμη, γιατί αναπτύχθηκαν σε αντισυμβατικά πλαίσια μέσα σε κοινωνίες με αυστηρά ήθη. Η Ελισάβετ Μανιάτη και ο Αμενταίο Μαντσίνι από την πρώτη στιγμή που συναντιούνται ερωτεύονται δυνατά με μιαν αγάπη από εκείνες που πρόκειται να κρατήσουν μια ζωή. Με μιαν αγάπη στην οποία δε χωρούν εραστές αντικαταστάτες. Το μυαλό και η ψυχή του ενός είναι μόνιμα κολλημένα στον άλλον, σε εκείνον τον πολύτιμο και μοναδικό αγαπημένο που δεν μπορεί να ξεχαστεί όσος χρόνος κι αν περάσει.

Μια σειρά από παρεξηγήσεις τούς απομακρύνουν για δώδεκα ολόκληρα χρόνια και γεμίζουν την ψυχή τους με πικρία και αισθήματα ματαίωσης. Όταν ξανασυναντιούνται, ο Αμενταίο είναι παντρεμένος με την Ίζα, μία ιταλίδα γυναίκα που δεν αγαπά, αλλά την παντρεύτηκε στην προσπάθειά του να «ξεχάσει» τη μοιραία αγάπη του για την Ελισάβετ και να ρίξει το μυαλό του κάπου αλλού, ενώ η Ελισάβετ δεν έχει βάλει κανέναν στη ζωή της. Χωρίς τον απόλυτο αγαπημένο της, δε συμβιβάζεται με κάτι λιγότερο. Προτιμά να ζει ελεύθερη από δεσμεύσεις και να ζει ανεξάρτητη. Ο έρωτάς τους ξαναζωντανεύει και μέσα από μία σειρά συμπτώσεων, κοινών γνωστών προσώπων και περίπλοκων καταστάσεων τούς οδηγεί όχι μόνο στο να ξαναείναι μαζί αγαπημένοι, αλλά κυρίως στο να βρουν τον αληθινό εαυτό τους, να έρθουν αντιμέτωποι με την αλήθεια για τους γονείς τους και τους απαγορευμένους έρωτες που εκείνοι έζησαν και να τινάξουν από πάνω τους τις όποιες αιτίες και κοινωνικές συμβάσεις μέχρι τότε περιόριζαν τις κινήσεις τους. Η διαδικασία του έρωτα λειτουργεί ως μία αφορμή για να μάθουν καλύτερα τον εαυτό τους, τη δύναμή τους, να ηρεμήσουν από φαντάσματα του παρελθόντος και να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι.

Σημαντικές ιδέες που επαναλαμβάνονται στην ιστορία είναι το ότι «όλα εδώ πληρώνονται και η αρετή και η κακία, ενώ το άδικο δεν ευλογείται όσα χρόνια κι αν περάσουν». Οι πρωταγωνιστές φαίνεται να υποστηρίζουν με τις τελικές επιλογές τους ότι «σέβονται την ουσία» και όχι την επιφάνεια και όσα απλά προστάζει η κοινωνία. Απαξιώνεται η ψυχική κατάσταση της εκδίκησης και τονίζεται πώς το καλό ή το κακό που κάνουμε σε κάποιον άλλον λειτουργεί ανταποδοτικά στην πορεία της ζωής μας και μάς έρχεται συνήθως από εκεί που δεν το περιμένουμε. Τονίζεται η έννοια του πεπρωμένου και της μοίρας και το ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο ή δε γίνεται τυχαία. Πολύ ωραίο είναι ότι όλοι οι ρόλοι των προσώπων της ιστορίας παρουσιάζονται ισάξιοι. Στους δευτεραγωνιστές και τριταγωνιστές αφιερώνονται ολόκληρα κεφάλαια και η δράση τους αξιολογείται ως εξίσου σημαντική με εκείνη των πρωταγωνιστών.

Οι περίπλοκες καταστάσεις και οι δύσκολοι άνθρωποι (Σάββας Πετρής) που φαίνονται ότι λειτουργούν ως μεγάλα εμπόδια στην αγάπη των δύο κεντρικών πρωταγωνιστών (Αμενταίο και Ελισάβετ) στην πραγματικότητα υπάρχουν στη ζωή τους για να τους προσφέρουν ένα μεγάλο δώρο, εκείνο της αυτογνωσίας. Ο Σάββας Πετρής, ο πιο δύσκολος άνθρωπος που έχει μπει ανάμεσα στον έρωτα της Ελισάβετ και του Αμενταίο από την αρχή, τούς βοηθά με το να τους βάζει δυσκολίες να καταλάβουν καλύτερα τον εαυτό τους. Πώς; Με τις πράξεις του τούς φωτίζει τα σκοτεινά σημεία του εαυτού τους και κάνοντάς τους να βγαίνουν αρκετά συχνά εκτός εαυτού με τις πράξεις του, τους κάνει να μετρούν κάθε φορά τις αντοχές τους και να κατανοούν τι θέλουν από τη ζωή τους.

Οι δύσκολοι άνθρωποι με τη συμπεριφορά τους καθρεφτίζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε στον εαυτό μας και μάς δείχνουν ποια είναι τα όριά μας. Ο Σάββας Πετρής δεν σέβεται τα όρια των άλλων. Τα καταπατά συστηματικά και συνεχώς για να ικανοποιήσει το προσωπικό του συμφέρον. Αδιαφορεί για τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του και ευχαριστιέται όταν τους βλέπει να υποφέρουν. Άλλοι ήρωες δέχονται ως φυσιολογική την καταπάτηση των ορίων τους από εκείνον και άλλοι όχι. Για παράδειγμα, η σταθερή οριοθέτηση του προσωπικού χώρου της από την Ελισάβετ απέναντι στις συνεχείς απόπειρες του Σάββα να τον παραβιάζει, επαναλαμβάνεται και επισημαίνεται σε αρκετά σημεία μέσα στην ιστορία.

Επίσης, οι δύσκολοι χαρακτήρες μάς δείχνουν πόσο πιστεύουμε ότι αξίζει ο εαυτός μας. Όταν οι άνθρωποι δέχονται προσβολές και μειωτικές συμπεριφορές από το περιβάλλον τους, άλλοι αντιδρούν έντονα και τις αποτινάζουν από πάνω τους, ενώ άλλοι τις δέχονται κατ’ εξακολούθηση και ίσως με τον τρόπο αυτόν να τις επιβεβαιώνουν μέσα τους. Δηλαδή δέχονται την κακή συμπεριφορά, γιατί πιστεύουν ότι αυτή τους αξίζει. Αυτό φαίνεται από το παράδειγμα της Φρόσως, που ενώ γνωρίζει ότι ο Σάββας Πετρής ως εραστής της την κακομεταχειρίζεται και της συμπεριφέρεται χωρίς σεβασμό, συνεχίζει να τον αγαπά, να διατηρεί τη σχέση της μαζί του, να ικανοποιεί τις επιθυμίες του ακόμη κι αν δεν τις εγκρίνει και να τρέχει συνεχώς από πίσω του, ζηλεύοντας τις υπόλοιπες ερωμένες του. Παρόμοια, η Ίζα Μαντσίνι, η ιταλίδα σύζυγος του Αμενταίο, καταλήγει στην αγκαλιά του Σάββα Πετρή, ενώ είναι παντρεμένη, βάζοντας τον εαυτό της σε δεύτερη θέση, με αποτέλεσμα εκείνος μετά το σεξ μαζί της να της συμπεριφερθεί απαξιωτικά και υποτιμητικά και εκείνη να μετανιώσει την ερωτική παράδοσή της σε εκείνον.

Επιπλέον, οι δύσκολοι άνθρωποι μάς βοηθούν να υπερβούμε τον εαυτό μας. Μάς φέρνουν αντιμέτωπους με μεγάλες δυσκολίες που καλούμαστε να ξεπεράσουμε για να συνεχίσουμε τη ζωή μας σε ένα πλαίσιο μιας ποιοτικότερης πορείας. Ο Σάββας Πετρής γίνεται η αιτία να μάθει ο Αμενταίο ποιος ήταν ο αληθινός βιολογικός του πατέρας, να κατανοήσει τις ρίζες του και να νιώσει πιο σίγουρος για τον εαυτό του. Ταυτόχρονα,  η Ελισάβετ ωθείται να ανακαλύψει το παρελθόν των βιολογικών της γονιών, από τη στιγμή που είναι υιοθετημένο παιδί. Αυτή η ανακάλυψη τη βοηθά να κάνει ειρήνη με τον εαυτό της και να νιώσει πιο ήρεμη. Επίσης, ο Σάββας Πετρής βοηθά τους πρωταγωνιστές να εκτιμήσουν καλύτερα όλες τις σχέσεις τους, να αναγνωρίσουν τους αληθινούς φίλους τους (όπως είναι ο Σωκράτης Αντύπας, διευθυντής αθηναϊκής εφημερίδας που τους συμπαραστέκεται σταθερά σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας), αλλά και τη μεταξύ τους ερωτική και ανθρώπινη σχέση, που γίνεται όλο και πιο δυνατή και σταθερή.

Ένας δύσκολος άνθρωπος μάς βοηθά να ξεκαθαρίσουμε μέσα μας τι ακριβώς είναι αυτό που θέλουμε από τις σχέσεις μας και ποια στοιχεία είναι αυτά που δεν μπορούμε με τίποτα να ανεχθούμε. Αυτό το πολύτιμο στοιχείο βιωματικής προσωπικής γνώσης μάς βοηθά να κάνουμε πιο σοφές μελλοντικές επιλογές στους ανθρώπους που θα επιλέξουμε να βάλουμε στη ζωή μας και στον τρόπο με τον οποίο θα συνδεθούμε συναισθηματικά μαζί τους.

Κανένας άνθρωπος δεν είναι κακός. Όλοι έχουμε τα ελαττώματα, τις ελλείψεις μας αλλά και τα πολύ θετικά μας στοιχεία, τα προσόντα μας. Πριν απορρίψουμε έναν άνθρωπο είναι προς το δικό μας καλό να τον δούμε σαν μία πρόκληση αυτογνωσίας. Να προσπαθήσουμε να μάθουμε από εκείνον ποιες δικές μας αδυναμίες μάς φωτίζει, τι θετικό προσθέτει στη ζωή μας, τι θα θέλαμε να κάνουμε από κοινού, πώς θα μπορούσε να πλησιάσει ο ένας τον άλλον με ουσιαστικό και ανθρώπινο τρόπο. Αυτό συμβαίνει και στην ιστορία μας. Οι δύο πρωταγωνιστές ενώ έχουν απορρίψει ο ένας τον άλλον ξαναπροσεγγίζονται σταδιακά απομακρύνοντας τους ανθρώπους που στέκονται εμπόδιο μεταξύ τους μέσα από μία πορεία αυτογνωσίας. Σημαντικό το στοιχείο της τελικής λύτρωσης είναι ότι τελικά οι δύο νέοι του μυθιστορήματος είναι ξανά μαζί μετά από 12 χρόνια χωριστής ζωής, περισσότερο συνειδητοποιημένοι από ποτέ, γαλήνιοι και συμφιλιωμένοι με όσα τρομακτικά στοιχεία έκρυβε το προσωπικό τους παρελθόν, περιμένοντας το πρώτο τους παιδί. Ο ένας κρατά το χέρι του άλλου, ενώ μία εντελώς νέα ζωή ανοίγεται μπροστά τους, καλύτερη από ποτέ και πέρα από κάθε προσδοκία.

Γράφει η Παντελία Πατάπη

 

Η «Μήδεια» του Νίκου Γραμματικού

aiff-04-midia

Την Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2015, στις 10.00 μ.μ., στον θερινό κινηματογράφο «Σινε-Σελήνη», ενώπιον μιας μεγάλης ομάδας φίλων της τέχνης του Σαλαμίνιου σκηνοθέτη Νίκου Γραμματικού, έγινε η προβολή της ταινίας του «Μήδεια- Κρείσσων των εμών βουλευμάτων». Παρόντες και τα μέλη της «Στίλβης». Με έναν βαρύ, συννεφιασμένο ουρανό και υπό τον υπόκωφο ήχο μακρινών βροντών, η ταινία μας καθήλωσε για μιάμιση ώρα κι ούτε ένα ξαφνικό ψιλόβροχο στάθηκε ικανό να μας αναστατώσει.

Θέμα της ταινίας η γνωστή τραγωδία του Ευριπίδη, από μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία. Εκείνη του πάθους της εκδίκησης και πως αυτό επέδρασε στον καθένα από τους συντελεστές της, με κορυφαίο τον σκηνοθέτη. Να λοιπόν η πρώτη δύσκολη αναμέτρηση: ο αρχαίος Σαλαμίνιος καλλιτέχνης πλάι  στον σύγχρονο!

Εκείνο που με συγκίνησε σε αυτή την ταινία, ήταν ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο ο Νίκος Γραμματικός είχε διαχειριστεί το σαλαμινιακό τοπίο. Η δράση του έργου εξελισσόταν στα μέρη που σχετίζονται με την ιστορική Ναυμαχία: στο αρχαίο λιμάνι των Αμπελακίων, το Καματερό, την Κυνόσουρα,  το νησί του Αγίου Γεωργίου με φόντο το Ναύσταθμο. Στα φεριμπότ της γραμμής Παλούκια-Πέραμα. Με ρεαλιστική αλλά και ευαίσθητη ματιά της κάμερας στον βιασμό του φυσικού τοπίου, με πανέμορφες πανοραμικές λήψεις, διάχυτη νοσταλγία κι ένα σιωπηρό «κατηγορώ».

Επτά χρόνια κράτησε η περιπλάνηση του σκηνοθέτη πάνω στο δύσκολο εγχείρημα. Τον αρχικό ενθουσιασμό του, πολλές φορές, νίκησε η απογοήτευση, η ψυχολογική πίεση, ο εκνευρισμός και το προσωπικό αδιέξοδο. Στο τέλος νίκησε η έμπνευση. Αυτή  η τρομαχτική, εξουσιαστική δύναμη, που ποτίζει τον κάθε καλλιτέχνη σα ναρκωτικό, που τον κρατά άγρυπνο μέρα και νύχτα, που σαν αδηφάγο τέρας τον αποστραγγίζει πνευματικά και ψυχικά, μέχρι την πλήρη υποταγή.

Μάθαμε να βλέπουμε κάθε καλλιτεχνική δημιουργία ως ένα προϊόν χαράς, εποικοδομητικής δουλειάς και ψυχικής ευφροσύνης. Μόνο ο ίδιος ο δημιουργός του γνωρίζει, πως κάποιες στιγμές (τις περισσότερες) είναι ένας εφιάλτης από τον οποίο πάλευε να ξεφύγει. Γιατί όσο προχωρά στον ανεξερεύνητο  βυθό  της δημιουργίας, τα πρόσωπα του έργου του χάνουν σιγά σιγά τα δικά τους χαρακτηριστικά και γίνονται ένα με εκείνον. Στο τέλος  μένει ολομόναχος να παλέψει με τον  εαυτό του, τα λάθη, τους φόβους, τις απογοητεύσεις, την ίδια τη ζωή του.

Μια αιφνίδια κι ολοκληρωτική αρπαγή, αυτό είναι η έμπνευση για κάθε καλλιτέχνη.

Δεν ήταν ο Ιάσονας το τραγικό πρόσωπο καθώς έπεφταν οι τίτλοι του τέλους, αλλά ο ίδιος ο σκηνοθέτης, που ακροβατεί πάνω σε ένα πάθος ξένο και παράλληλα τόσο οικείο, που καταντά αβάσταχτο  και μεγαλύτερο  των ψυχικών δυνατοτήτων του (Κρείσσων των εμών βουλευμάτων).

Μπράβο στον δικό μας Νίκο Γραμματικό για το συνολικό έργο του! Μπράβο  για την όμορφη Σαλαμίνα που μας προσφέρει στις ταινίες του, για τους στοχασμούς του, που ταιριάζουν με τους δικούς μας, τέλος για την «Μήδεια», που γεννήθηκε καλλιτεχνικά άλλη μια φορά, πάνω σε αυτόν τον πανέμορφο, μα και τόσο ταλαιπωρημένο  τόπο μας.

Η Ελένη Βασιλογιάννη γράφει για το βιβλίο “Άμυνα Ζώνης”

AMINA_ZONIS

Η άμυνα ζώνης με συνεπήρε απ;o την πρώτη στιγμή. Το στυλ και ο τρόπος γραφής του συγγραφέα κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον μου μέχρι το απροσδόκητο και ξαφνικό τέλος! Ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου είναι μια κλασική μορφή εργαζόμενου, στενά συνδεδεμένου με το αντικείμενο της δουλειάς του αστυνόμου, ταυτόχρονα όμως είναι και η παραδοσιακή μορφή πατέρα και συζύγου της εποχής! Πέρα απο την εξιχνίαση των δυο υποθέσεων που περιγράφονται στο βιβλίο αριστουργηματικά ο ήρωας μας καλείται να βρει τη λύση και στα προσωπικά του προβλήματα. Η κοινωνία με τις ομορφιές της και τα ψεγάδια της, όπως αυτα αναφέρονται στο κείμενο, δεν απομακρύνονται απο την ελληνική πραγματικότητα γεγονός που τοποθετεί το βιβλίο πιο κοντά στον αναγνώστη. Η άμυνα ζώνης σίγουρα μπορεί να ικανοποιήσει τους λάτρεις των αστυνομικών μυθιστορημάτων ή ακόμη και να μυήσει καινούρια μέλη στο είδος!

Βασιλογιάννη Ελένη

Σε αναζήτηση του δολοφόνου…

 

AMINA_ZONIS

Η τραγωδία του Σοφοκλή «Οιδίπους τύραννος», θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα στον κόσμο. Στην ιστορία αυτή υπάρχει ένα έγκλημα, ένας αυτόπτης μάρτυρας και κάποιος που αναλαμβάνει να ανακαλύψει τον δολοφόνο του Λαΐου και να σώσει τη Θήβα: ο Οιδίποδας. Το κοινό προβληματίζεται με θέματα γρίφων για τον βίαιο θάνατο του Λαΐου, με ερευνητή (τον Οιδίποδα) που καταλήγει να είναι ο ίδιος το θύμα. Εισάγονται τα στοιχεία της δολοφονίας, της έρευνας, του μυστηρίου, του ρόλου της μοίρας, του ψυχικού πόνου, των ενοχών, της γνώσης-κατανόησης των συναισθημάτων, των κινήτρων και των ενεργειών που αποκτά ο θεατής για τα τραγικά πρόσωπα της ιστορίας.

Στο αστυνομικό μυθιστόρημα «Άμυνα ζώνης», ένας ντετέκτιβ, ο αστυνόμος Χαρίτος, αναζητά τον δολοφόνο δύο παράλληλων φονικών φαινομενικά άσχετων μεταξύ τους. Προσπαθεί με υπομονή μέσα από διάσπαρτες μικρές ενδείξεις σε ένα πλαίσιο δομής με αγωνία, μυστήριο, απρόοπτα γεγονότα και αναπάντεχες εξελίξεις να ανασυνθέσει το προφίλ των δραστών και των θυμάτων και να κατανοήσει τα κίνητρα της συμπεριφοράς τους. Μεταξύ των πρωταγωνιστών περιλαμβάνονται διεφθαρμένοι πολιτικοί, μοιραίες γυναίκες, ξεπεσμένοι καλλιτέχνες, παράγοντες στημένων ποδοσφαιρικών παιχνιδιών, νέοι εθισμένοι στα ναρκωτικά, πληγωμένες παιδικές ψυχές.

Το σπουδαιότερο μήνυμα της ιστορίας είναι η απομυθοποίηση του χρήματος και της ανθρώπινης εξουσίας. Ο Κούστας, επιχειρηματίας στον υπόκοσμο της διαφθοράς, φαίνεται άτρωτος. Με τη σκληρή πατρική του συμπεριφορά καταστρέφει την ψυχική ισορροπία των παιδιών του (Μάκη και Νίκης) και τα αποξενώνει από τη μητέρα τους παίρνοντας ο ίδιος την κηδεμονία τους, ελέγχοντας τις ζωές όλων μέσω της εξουσίας του χρήματος. Μεθυσμένος από την παντοδυναμία του ξεχνά ότι τα χρήματα δεν αγοράζουν θησαυρούς, των οποίων η αξία είναι ανεκτίμητη, όπως ο σεβασμός και η αγάπη των παιδιών του. Και όλη αυτή η συμπεριφορά του τού γυρνά μπούμερανγκ.

Από μικρή ηλικία ο Μάκης και η Νίκη στερούνται αγάπης, συναισθηματικής υποστήριξης και στοργής από πατέρα και μητέρα. Αναγνωρίζουν ως κύριο υπαίτιο της άσχημης ψυχολογικής τους κατάστασης τις σκληρές πρακτικές του πατέρα τους και παρότι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον υλικής αφθονίας, δεν αισθάνονται καμία ευχαρίστηση. Οδηγούνται αρχικά σε μία στοιχειώδη αυτοάμυνα, σε μία σιωπηλή ανυπακοή και στη συνέχεια σε μία έντονη και πιο φανερή άρνηση εκπλήρωσης των επιθυμιών και των σχεδίων του πατέρα τους που αφορούν τη ζωή τους.

Ο Κούστας κοστολογεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του τη σχέση του με τα παιδιά του φθηνά, αδιαφορώντας για τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους καταστρέφοντας έτσι όποιους δεσμούς θα μπορούσε να έχει μαζί τους. Στην προσωπική πορεία τους ο Μάκης και η Νίκη χάνουν τον προσανατολισμό τους. Δεν έχουν δικό τους σκοπό στη ζωή, δεν έχουν προσωπικούς στόχους να επιτύχουν. Ο Μάκης πέφτει στα ναρκωτικά, η Νίκη ερωτεύεται τυφλά έναν απατεώνα. Στο τέλος συνασπίζονται τα δύο αδέρφια και ο Μάκης δολοφονεί με τη συνέργεια της αδερφής του τον πατέρα τους σε μία αγωνιώδη προσπάθειά του να απαλλαγεί μια και καλή από την πατρική εξουσία. Αυτός ο φόνος είναι η λύτρωση για τα παιδιά του Κούστα, η αποκατάσταση της δικαιοσύνης, της ψυχικής τους ηρεμίας και ένα οριστικό στοπ στην εξουσία του ελέγχου του πατέρα τους επάνω στις ζωές τους.

Την ιστορία ξετυλίγει ο αστυνόμος Χαρίτος, καθώς βλέπουμε τα γεγονότα από την πλευρά του όπως τα ανακαλύπτει σταδιακά. Ο ντετέκτιβ στην αναζήτηση των υπαιτίων ενημερώνει ταυτόχρονα τον αναγνώστη για τα χαρακτηριστικά του κοινωνικού περιβάλλοντος της εποχής του, το οποίο και σκιαγραφείται από την αρχή ως το τέλος της υπόθεσης. Γίνεται συχνά αναφορά στο μποτιλιάρισμα των αυτοκινήτων στο κέντρο της Αθήνας, στα απορρίμματα που πνίγουν τις γειτονιές, στις απεργίες, στις σχέσεις, τους ρόλους και τη διαφοροποιημένη εμφάνιση των δύο φύλων σε σχέση με το παρελθόν. Λόγος γίνεται για τα στημένα παιχνίδια ποδοσφαίρου, για τα πολιτικά πρόσωπα και την αγωνία τους να βρίσκονται διαρκώς στην επικαιρότητα, για την υγεία και την κατάσταση στα νοσοκομεία. Τονίζεται η διαμόρφωση της κοινής γνώμης από τους δημοσιογράφους και ο ρόλος των δημοσκοπήσεων, η περιθωριοποίηση των παιδιών με ειδικές ανάγκες, οι πολυσπουδαγμένοι νέοι που δεν τους πιάνει το μάτι σου, οι εφήμερες ερωτικές σχέσεις.

Μέσα από τον Χαρίτο δίνεται κι ένα πρότυπο αστυνομικού, που θα εύχονταν να έχουν οι πολίτες για την ασφάλειά τους. Ενδιαφέρεται πολύ για τη δουλειά του, είναι επίμονος, εύστροφος, αποτελεσματικός με ό,τι καταπιάνεται, τίμιος και καλός οικογενειάρχης. Επιδιώκει τη διαλεύκανση των δολοφονιών και την αποκατάσταση του δικαίου, αδιαφορώντας για το ποιοι εμπλέκονται σε αυτές και δίνει μεγαλύτερη σημασία στο σωστό και λιγότερη στο προσωπικό του συμφέρον. Και αυτό είναι ένα στοιχείο που τον κάνει πολύ συμπαθή στο κοινό.

Παντελία Πατάπη

“Να ζεις, να αγαπάς και να μαθαίνεις”. Η γνώμη της Τατιάνας Δελημιχάλη

 

buscaglia

“Θυμάσαι τη μέρα που δανείστηκα το καινούργιο σου αυτοκίνητο και το τράκαρα;

Νόμισα πως θα με σκότωνες, μα δεν το έκανες.

Και θυμάσαι τη φορά που επέμενα να πάμε στη θάλασσα κι εσύ έλεγες ότι θα βρέξει, και έβρεξε;

Νόμιζα πως θα μου΄λεγες, “Στο’ χα πει”. Μα δεν το έκανες.

Θυμάσαι τη φορά που φλερτάρισα με όλους τους άνδρες για να σε κάνω να ζηλέψεις, και σύ ζήλεψες;

Νόμιζα πως θα με παρατούσες, μα δεν το έκανες.

Θυμάσαι τη φορά που λέρωσα την ταπετσαρία του αυτοκινήτου σου με κρέμα φράουλα;

Νόμιζα πως θα με χτυπούσες, μα δεν το έκανες.

Και θυμάσαι τη φορά που ξέχασα να σου πω πως ο χορός ήταν επίσημος κι ήρθες με το τζήν; Νόμιζα πως θά ‘φευγες αλλά δεν το έκανες.

Ναι, υπάρχουν χιλιάδες πράγματα που δεν τα έκανες.

Αλλά με δέχτηκες και μ’ αγάπησες και με προστάτεψες.

Υπήρχαν χιλιάδες πράγματα που ήθελα να σου ανταποδώσω όταν θα γύριζες από το Βιετνάμ.

Αλλά δεν γύρισες…”

Ψάχνοντας ανακάλυψα πως είναι ένα από τα πιο γνωστά μέρη των ομιλιών του. Ένα από τα πιο ουσιαστικά μηνύματα του. Ο Λεό Μπουσκάλια από την πρώτη κιόλας σελίδα αποκαλύπτει στους αναγνώστες του πως είναι άνθρωπος των συναισθημάτων και μέσω αυτών τους πλησιάζει και προσπαθεί να τους βοηθήσει να αντιληφθούν το νόημα και τη σημασία που κρύβει ο χρόνος σε όλες του τις μορφές, ιδιαιτέρως δε έδωσε έμφαση στη πιο παρεξηγημένη και άσημη μορφή του, τη στιγμιαία.

Ο σύγχρονος άνθρωπος χάνεται αυτοβούλως μέσα στη γκρι ρουτίνα της καθημερινότητας. Ξεχνά να εκτιμά τον συνάνθρωπό του, το χαμόγελο ή μια γλυκιά κουβέντα που του προσφέρει. Επιμένει στη κούραση και την ταλαιπωρία που θα φέρει μια ζεστή μέρα και όχι στο φως, που προσφέρει η ηλιόλουστη μέρα, το οποίο αναδεικνύει τις ομορφιές της φύσης.

Επίσης ο Λεό Μπουσκάλια δε παύει να εξυμνεί την αξία της μοναδικότητας μας. Ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός, με τα δικά του πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, που τον ολοκληρώνουν και τον χαρακτηρίζουν. Μέσα σ αυτή την αυθεντικότητα υποκρύπτεται η ουσία και η αλήθεια της ύπαρξής μας.

Στο ταξίδι μας όλοι έχουμε μία βαλίτσα με τα λιγοστά «πράγματα» που θα μας συνοδεύουν. Ποιος άραγε είναι ο πιο γεμάτος, πλούσιος άνθρωπος; Ο καθένας μπορεί να δώσει το δικό του ορισμό. Η δική μου άποψη συμπίπτει με την ετυμολογική ανάλυση της λέξης «άνθρωπος» , εκείνος που πορεύεται και κοιτάζει προς τα πάνω. Εκείνος που ακατάπαυστα εξελίσσεται, που αντιμετωπίζει συνεχώς τους φόβους του και τους ξεπερνά, που δένεται με τους συνανθρώπους του,  εκείνος που κάθε πρωί σκοντάφτει απ’ τα λάθη του, μα κάθε βράδυ σηκώνεται ξανά.

Ωστόσο, οφείλω να ομολογήσω, πως  αντιμετώπισα ένα εμπόδιο κατά την ανάγνωση. Παρατήρησα πως δυσανασχετούσα να συνεχίσω την ανάγνωση ενός βιβλίου, που προσπαθεί να μου εξηγήσει και να με πείσει για την ομορφιά της ζωής, ενώ θα μπορούσα, σαν καλός δέκτης των μηνυμάτων του συγγραφέα, να βγω έξω και να αποκτήσω εμπειρίες, από το  να διαβάζω απλώς γι’ αυτές. Ελπίζω αυτό το προσωπικό εμπόδιο με τη σειρά μου να το υπερπηδήσω και σε κάποια άλλη περίοδο της ζωής μου να εκτιμήσω, ίσως και πιο έντονα, το περιεχόμενο του βιβλίου.

Τατιάνα Δελημιχάλη

Κριτική για το “Μικρό Πρίγκιπα”

mikrosprigkipas

Ο Μικρός Πρίγκιπας είναι ένα αριστουργηματικό παραμύθι για μικρούς και μεγάλους. Η ιστορία του είναι διδακτική και το περιεχόμενό του διαθέτει πολλές ερμηνείες, αναλόγως τις εξωτερικές συνθήκες αλλά και τις καταστάσεις που βιώνει ο αναγνώστης στην καθημερινότητά του. Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο μια τόσο απλή ιστορία μπορεί να αγγίξει ακόμα και τις πιο ευαίσθητες χορδές της ψυχής μας.

Ένας πιλότος, ο οποίος έχει πέσει με το αεροπλάνο του στην έρημο συναντά ένα μικρό παιδί, ντυμένο σαν πρίγκιπα. Το παιδί αυτό είναι ερωτευμένο με ένα τριαντάφυλλο και του αρέσει να βλέπει ηλιοβασιλέματα. Ο ρομαντισμός σε όλο του το μεγαλείο.

Κάθε ιστορία που αφηγείται στον πιλότο αποτελεί και ένα μάθημα ζωής, ειδικά όταν περιγράφει τους πλανήτες, αλλά και τους ιδιοκτήτες τους. Όπως επίσης και οι διάλογοι του Μικρού Πρίγκιπα με την αλεπού και το φίδι.

Το βιβλίο μου θύμισε την αθώα παιδικότητα και τον εκπληκτικό τρόπο με τον οποίο τα παιδιά κάνουν τα δύσκολα να φαίνονται απλά.

Λάμπρος Καπαραλιώτης

“Ο Μικρός Πρίγκιπας”

mikrosprigkipas

Ο Μικρός Πρίγκιπας είναι μία ιστορία γραμμένη από τον Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ, έναν ενήλικο, για τα παιδιά. Στην πραγματικότητα όμως είναι ένα βιβλίο γραμμένο από έναν ενήλικο για άλλους ενηλίκους που ξέχασαν ότι κάποτε ήταν και οι ίδιοι παιδιά. Απλά τακτοποίησαν το μικρό παιδί μέσα τους σε κάποια μακρινή διάσταση του εαυτού τους, όπως είναι ο πλανήτης  Β 612 και το ξέχασαν εκεί.

Το μικρό αυτό παιδί όμως συνεχίζει να ζει μέσα μας, αποζητά το ενδιαφέρον μας και μάς προκαλεί συνεχίζοντας να εκφράζει τις βαθύτερες εσωτερικές ψυχικές μας ανάγκες, την αθώα πλευρά του εαυτού μας. Γι’ αυτό ο Μικρός Πρίγκιπας, γεμάτος ανησυχίες, ξεκινά από τον πλανήτη του ένα ταξίδι για να ανακαλύψει τι πραγματικά έχει αξία στη ζωή και πώς θα μπορέσει να ικανοποιήσει πιθανές συναισθηματικές ελλείψεις του σε ενδιαφέρον, αγάπη, στοργή και προσοχή.

Ταξιδεύοντας από πλανήτη σε πλανήτη ο Μικρός Πρίγκιπας έρχεται σε επαφή με διαφορετικούς χαρακτήρες και συμπεριφορές ανθρώπων, στους οποίους ασκεί ώριμη κριτική ενεργοποιώντας και αναβαθμίζοντας σταδιακά τα επίπεδα της σκέψης του. Βρίσκει τη δύναμη να εκφράσει την αλήθεια του διατυπώνοντας απορίες και κάνοντας διαπιστώσεις φιλοσοφικού περιεχομένου για τις ανθρώπινες αξίες. Τον ενδιαφέρει πολύ η Φιλία, αναρωτιέται ποια είναι η σημασία της και οι προϋποθέσεις για να ριζωθεί και να αναπτυχθεί μεταξύ δύο ανθρώπων και ποιος ο ρόλος της στη ζωή τους. Ο Μικρός Πρίγκιπας αναφέρεται και στις Ανθρώπινες Σχέσεις. Τον ενδιαφέρει το πώς είναι οργανωμένη η ζωή των σύγχρονων ανθρώπων, το πώς κατευθύνει ο χαρακτήρας τους τις επιλογές και πώς ορίζει τις προτεραιότητές τους, με ποιους τρόπους θεωρεί καθένας τον εαυτό του ευτυχισμένο ή δυστυχισμένο και αναρωτιέται πού να κρύβεται πραγματικά η ανθρώπινη ευτυχία. Πρόσθετες έννοιες που αναδεικνύονται μέσα από την ιστορία είναι η Υπομονή, η Μοναξιά, η Αγάπη, η Κατανόηση, η Πίστη, ο Θάνατος-Αποχωρισμός, η Εμπιστοσύνη, η Ειλικρίνεια και η Υπευθυνότητα.

Ο Μικρός Πρίγκιπας μέσα από τους σταθμούς του ταξιδιού του σε αρκετούς πλανήτες, βοηθά τον αναγνώστη να διακρίνει τις διαφορές ανάμεσα στις ανθρώπινες αξίες και στην κατάσταση που ισχύει στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα. Οι άνθρωποι δεν είναι ποτέ ευχαριστημένοι εκεί όπου βρίσκονται, κάτι τους λείπει. Δεν ξέρουν όμως τι ακριβώς τους λείπει. Η αδιαφορία του ανθρώπου για τον εαυτό του, για τις ψυχικές ανάγκες του και την ικανοποίησή τους, η εμπορευματοποίηση των ιδανικών, ο καταναλωτισμός, η ευκολία που εξασφαλίζει η αυτοματοποίηση του τρόπου ζωής μας ακόμη και στις σχέσεις των ανθρώπων, η έντονη αγωνία για εύκολο πλουτισμό, καθιστούν τη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου αγχώδη, κουραστική και χωρίς νόημα, που τον εγκλωβίζει παρά τον ευχαριστεί. Οι άνθρωποι δεν έχουν πια φίλους. Δεν κάνουν πια φίλους. Προτιμούν να ζουν μόνοι τους. Απομονωμένοι αισθάνονται πιο ασφαλείς. Δε ρισκάρουν, δεν επενδύουν συναισθηματικά, δεν κινδυνεύουν να πληγωθούν. Έχουν αντικαταστήσει τους φίλους και τις σχέσεις μαζί τους με πολυτελή αντικείμενα, υλικές απολαύσεις ή υπηρεσίες που αγοράζουν από το εμπόριο.

Ωστόσο, η φιλία, το γέλιο, το μοίρασμα κοινών ιδεών, του πόνου αλλά και της χαράς δεν αγοράζονται με χρήματα και δεν έχουν υποκατάστατα. Μία ουσιώδης φιλία είναι δυνατόν να κατακτηθεί από τους ανθρώπους με υπομονή, επιμονή, χρόνο, συναισθηματική επένδυση, προσήλωση στον στόχο, συνέπεια, προσμονή, ειλικρίνεια, αφοσίωση, κατανόηση, ενδιαφέρον και υπευθυνότητα για τον άλλον, προσωπική προσπάθεια και κόπο. Όλες αυτές οι ψυχικές ποιότητες είναι απαραίτητες σε μία φιλική σχέση ζωής χωρίς συμφέροντα (όπως εκείνη του Μικρού Πρίγκιπα με το Τριαντάφυλλό του). Ωστόσο ως προς την κατάκτησή τους φαντάζουν στο σύνολό τους ως ένα πολύ επίπονο, σχεδόν άπιαστο όνειρο για τον σημερινό άνθρωπο που τρέχει συνεχώς αγχωμένος πίσω από πράγματα και καταστάσεις, χωρίς να συνειδητοποιεί τι ακριβώς κυνηγά.

Οι άνθρωποι δεν έχουν πια τον χρόνο αλλά ούτε και τη διάθεση να ασχοληθούν με τις συναισθηματικές τους ανάγκες και με τις αντίστοιχες ανάγκες των συνανθρώπων τους. Δύσκολα εκφράζουν τα συναισθήματά τους, εύκολα χωρίζουν μεταξύ τους, ενώ αναζητούν την απόσταση παρά την εγγύτητα στις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Επιδιώκουν τους πολυάριθμους εικονικούς φίλους μέσω του διαδικτύου και την «ασφάλεια» που παρέχει η απόσταση του Η/Υ και δεν τολμούν να βγουν έξω στην κοινωνία για να διεκδικήσουν την αληθινή ζωή που τους ανήκει. Μια ζωή απλή, λιτή, ανθρώπινη, χωρίς περιττά κοσμικά στολίδια, ταπεινή, αλλά ουσιαστική και ευλογημένη. Μια ζωή στην οποία καθένας είναι χρήσιμος για τον εαυτό του και για τους άλλους. Μια ζωή ήρεμη με ήσυχη συνείδηση, όπου ο χρόνος φτάνει και περισσεύει. Μια ζωή όπου ο πλούτος, η αξία και η σπουδαιότητα των ανθρώπων συνοψίζονται στην ευγένεια της ψυχής τους, στην ικανότητά τους να αγαπούν και να δημιουργούν δεσίματα φιλίας με τους άλλους, στη δύναμη να δημιουργούν δραστήριες κοινωνικές ενότητες. Μια ζωή με πολλή φαντασία και καλές τέχνες. Μια ζωή όπου σημασία έχει αυτό που εσύ προσφέρεις και η ανιδιοτελής προσφορά σου είναι αυτή που σε κάνει πραγματικά όμορφο.

Ταυτόχρονα, στην αλληγορική περιπλάνηση του Μικρού Πρίγκιπα η έννοια της Αγάπης εμφανίζεται ως καλοσύνη, τρυφερότητα, υπομονή στα μικρά ελαττώματα, στις απαιτήσεις και στις παραξενιές του άλλου και ως σταδιακή επένδυση ψυχικής ενέργειας του ενός ανθρώπου στον άλλον σε βάθος χρόνου. Εντύπωση προκαλεί ότι σε αυτή την ιστορία φιλίας συμμετέχουν και ζώα, τοπία και καταστάσεις, που ενώ σε άλλη περίπτωση θα χαρακτηρίζονταν ως αρνητικά σύμβολα, στην ιστορία αυτή η παρουσία τους αφήνει μία θετική χροιά. Ως τέτοιο στοιχείο εμφανίζεται η έρημος που μπορεί να φαίνεται απειλητική, προκλητική της έντονης δίψας-στέρησης και απελπιστικά ατέλειωτη για το ανθρώπινο μάτι, είναι όμως και πολύ όμορφη, γιατί μέσα της μπορεί να κρύβει ένα πηγάδι, μια λύτρωση. Η έρημος που αντικατοπτρίζει την ψυχική κατάσταση του ατόμου όταν το κυριεύει η Μοναξιά μπορεί να λειτουργήσει θετικά στην εξέλιξη του ανθρώπου κρύβοντας μέσα της ένα πηγάδι (=νερό), δηλαδή την τελική κατάκτηση της χαράς. Η ανακάλυψη του νερού (της χαράς) θα έρθει ως αποτέλεσμα του προσδιορισμού των αναγκών του ίδιου μας του εαυτού μέσα από την αξιοποίηση του δώρου της μοναξιάς. Από την άλλη πλευρά, τα ηφαίστεια δεν εμφανίζονται εχθρικά, έτοιμα να εκραγούν, αλλά αποτελούν φιλικές υπάρξεις για τον Μικρό Πρίγκιπα στον πλανήτη του και αποζητούν την καθημερινή φροντίδα του. Την ίδια στιγμή, τα Μπαομπάμπ λειτουργούν ως πυξίδα για να ξέρει ποιες συνήθειες να ξεριζώνει στη ζωή του και ποιες να καλλιεργεί και αυτό να το κάνει με αυτοπειθαρχία και συστηματικότητα.

Παράλληλα, το φίδι, ενώ συνήθως εμφανίζεται να έχει κακές διαθέσεις, διευκολύνει τον Μικρό Πρίγκιπα να επιστρέψει στον πλανήτη του με έναν ανακουφιστικό, αποτελεσματικό και γρήγορο τρόπο, με ένα μικρό τσίμπημα, χωρίς να υποφέρει καθόλου. Τέλος, η αλεπού, δεν εμφανίζεται ως η πονηρή, επιτήδεια κλέφτρα αλεπού, αλλά παίρνει τη μορφή του σοφού οδηγητή του Μικρού Πρίγκιπα επάνω στη γη. Μιλώντας του με ήρεμο, στοχαστικό και γεμάτο κατανόηση ύφος, τού διδάσκει τη σημασία που έχει η προσωπική επαφή των ανθρώπων με σκοπό την ανάπτυξη μίας μακροχρόνιας σχέσης συναισθηματικού τύπου μεταξύ τους, σχέσης απαραίτητης για την κοινωνική ενσωμάτωση και τη συναισθηματική ωρίμανση κάθε ατόμου. Η Αλεπού προωθεί έναν πιο ουσιαστικό τρόπο ζωής από αυτόν που βιώνουμε σήμερα. Υποστηρίζει ότι «τα ουσιώδη πράγματα είναι αόρατα για τα μάτια» και προτρέπει να εστιάζεται η προσοχή μας στην ομορφιά και των πιο συνηθισμένων πραγμάτων, όσων εμείς θεωρούμε ως δεδομένα στη ζωή μας. Να εκτιμάμε το κάθε τι που έχουμε, το κάθε τι που μάς συμβαίνει. Να επιμένουμε στα θετικά σημεία των καταστάσεων και των ανθρώπων. Συμβουλεύει να καλλιεργήσουμε την ικανότητα να ερμηνεύουμε τους άλλους πέρα από τα υλικά δεδομένα και να έχουμε σε αυτό ως οδηγό την ψυχή μας. Προτείνει προτεραιότητά μας να γίνει η στροφή προς τον άνθρωπο, τις αξίες του και τη συνεχή φροντίδα της ψυχής του.

Παντελία Πατάπη